|
Sinop’a özgü önemli bir gelenek Ramazan ayında “sellime çıkma” ya da diğer adıyla “Helesa” dır. Helesa geleneğinin ortaya çıkışıyla ilgili söylence ise şöyledir:
“Çok eski devirlerde, gemiler yelken ile çalıştığı zamanlarda Karadeniz’de sığınacak üç liman varmış. Bunlar Temmuz, Ağustos ve Sinop’muş. Yani Karadeniz sadece Temmuz ve Ağustos aylarında fırtınasız olur, diğer zamanlarda da gemiler ancak Sinop limanında barınabilirmiş. Yine böyle bir kış mevsiminde, bir yelkenli gemi Sinop limanına sığınmış. Haftalarca burada mahsur kalmış ve tayfaların kumanyası tükenmiş. Açlık baş göstermiş. Tayfalar dilenmek istemedikleri için kimseden bir şey isteyememişler. Bir gün kaptanın aklına feneri alıp ev ev dolaşıp mani söyleyerek yardım isteme fikri gelmiş. Tayfalar hemen gemide bulunan bir filikayı süsleyip gece olduğu için ellerine de fenerleri alıp tüm şehirde ev ev dolaşmış ve mani söyleyerek yiyecek toplamışlar. Bundan sonra Sinop’ta bu olay gelenek haline gelmiş ve her Ramazan ayının 15’inden itibaren helesaya çıkılır olmuş. Zamanla yiyecek toplama işi bahşiş toplamaya dönüşmüş. Ramazanın 15’inden itibaren gençler akşamdan hazırladıkları süslü kayıklarla sellime çıkarlar. Kayıklar birkaç kişinin taşıyacağı büyüklüktedir. Son derece güzel süslenirler, fenerlerle, mumlarla ışıklandırılırlar. Akşamları iftardan sonra gençler bu süsledikleri kayığı omuzlarında taşıyarak bir mahalleye gelirler. Kayığı her ev tarafından görülecek bir yere koyarlar ve evlerin kapılarına gidip helesanın bir bölümünü söyleyerek bahşiş isterler. Bahşişler bir mendile sarılarak ve düştüğü yer görülsün diye mendilin ucu yakılarak helesacılara atılır. Sellime çıkanlar içinde sesi güzel olanlardan biri aşağıda sözleri yazılı olan helesadan bölümler okur, diğerleri de nakarat kısmını söyleyerek kapı kapı dolaşır ve bahşiş toplarlar.
HELESA | | | Altımızda çürük minder | Dal budarım dal budarım | Altını üstüne dönder | Bahçede bülbül güderim | Aman beyim bahşiş gönder | Sizleri her yerde methederim | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop | | | | | Ahçımızın adı Tayyar | Bahşişi almamış olmaz | Bir kepçe koyar iki sayar | Gemi düzenini bulmaz | Bununla gemici doyar | Tayfalar buna razı olmaz | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop | | | | | Gemi geldi duydunuz mu? | Sıçan gelir takur tukur | Selam verip aldınız mı? | Ben sanırım düze dokur | Bu gemiyi tanıdınız mı? | Komşu bizden fakir | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop | | | | | Kaptanımız fener taşır | Büyük cami direk ister | Uyuz olmaz durmaz kaşır | Söylemeye yürek ister | Tayfalarım hamsi taşır | Arkadaşlar bahşiş ister | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop | | | İnce burundan geçerken | Aşağıları geze geldim | Sırmalı sancak açarken | İnci mercan dize geldim | Biz doldurup biz içerken | Bakın beyim size geldim | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop | | | | | Bir gemim var çift direkli | Bir gemim var boyda bosta | Tayfası aslan yürekli | Baş üstüne kurdum posta | Filikası çifte kürekli | Bizden selam olsun eşe dosta | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop | | | | | Elimde şimşir sopası | Hasan Abi geldik size | Olduk çocuk maskarası | Hatırın kalmasın bize | Sonumuz mektep hocası | Bahşişi çok gönder bize | | | Helesa yelesa | Helesa yelesa | Heyemola yusa hop | Heyemola yusa hop |
|
|