T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Sinop İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Helesa Geleneği

Sinop’a özgü önemli bir gelenek olan “Helesa” bir diğer adı ile “Sellime Çıkma”, her Ramazan ayın on beşinci gününden sonra gerçekleştirilmektedir. Helesa geleneğinin ortaya çıkışıyla ilgili yazılı kaynaklarda bulunmayan ancak dilden dile aktarılarak günümüze kadar gelmiş bir söylence bulunmaktadır:

Rivayete göre, gemilerin yelken ile çalıştığı çok eski zamanlarda bu gemilerin Karadeniz’de sığınacağı üç liman varmış. Bunlar Temmuz, Ağustos ayları ve Sinop’muş. Yani Karadeniz sadece Temmuz ve Ağustos aylarında fırtınasız olur, diğer zamanlarda da gemiler ancak Sinop limanında barınabilirmiş.

Yine böyle fırtınalı bir kış gününde, yelkenli bir gemi fırtınaya yakalanmış ve Sinop limanına sığınmış. Haftalarca burada mahsur kalan gemide bulunan tayfaların zamanla kumanyası tükenmiş ve açlık baş göstermeye başlamış. Tayfalar dilenmek istemedikleri için de kimseden bir şey isteyememişler.

Bir gün kaptanın aklına yiyecek bulmak için bir fikir gelmiş. Tayfalarına hemen bir filikayı süslemelerini söylemiş. Kaptan ve tayfalar süslenen bu filikayla ve gece olması sebebiyle ellerinde çok sayıda fenerle Sinop’a inmişler ve kent içerisinde çeşitli maniler söyleyerek dolaşıp halktan yiyecek istemişler. Bun gören halk da gemicilere çeşitli yiyecekler vermiş ve böylece gemiciler açlıktan kurtulmuşlar.

Ramazan Ayındaki yardımlaşmanın boyutlarını gösteren en güzel örneklerden biri olan Helesa, bu olay sonrasında Sinop’ta her Ramazan Ayında tekrarlanan bir gelenek halini almıştır.

Geleneksel uygulamada, Helesa öncesinde rivayetteki filikayı temsilen birkaç kişinin taşıyacağı büyüklükte bir kayık alınır. Bu kayık güzelce süslenir ve çevresi fenerler ya da mumlarla ışıklandırılır.

İftar yapılıp oruçlar açıldıktan sonra, bir araya gelen gençler süsledikleri bu kayığı bazen omuzlarında bazen ellerinde tutarak tüm mahalleleri gezerler. Kayık her evin önünde ev sahibi tarafından görülecek bir şekilde yere konulur. Bu evlerin kapısına gelen kalabalıktan sesi güzel olan bir kişi aşağıda bir bölümü yazılı olan Helesa manilerinden bir kaçını, diğer kişiler de nakarat kısmını söyler ve bahşiş isterler. Bahşişler bir mendile sarılarak ve düştüğü yer görülsün diye mendilin ucu yakılarak yere veya kayığın içerisine atılır. Toplanan tüm bahşişler de daha sonra ihtiyaç sahiplerine dağıtılır.


HELESA

Altımızda çürük minder                    

Altını üstüne dönder                         

Aman beyim bahşiş gönder               

Helesa yelesa

Heyemola yusa hop


Ahçımızın adı Tayyar

Bir kepçe koyar iki sayar

Bununla gemici doyar

Heyemola yusa hop

Helesa yelesa

                               

Dal budarım dal budarım                  

Bahçede bülbül güderim

Sizleri her yerde methederim            

Helesa yelesa                                    

Heyemola yusa hop


Bahşişi almamış olmaz

Gemi düzenini bulmaz

Tayfalar buna razı olmaz

Helesa yelesa

Heyemola yusa hop


Gemi geldi duydunuz mu?               

Selam verip aldınız mı?                     

Bu gemiyi tanıdınız mı?

Helesa yelesa

Heyemola yusa hop 

                

Sıçan gelir takur tukur

Ben sanırım düze dokur

Komşu bizden fakir

Helesa yelesa

Heyemola yusa hop


Kaptanımız fener taşır                      

Uyuz olmaz durmaz kaşır                 

Tayfalarım hamsi taşır                       

Helesa yelesa                                    

Heyemola yusa hop

                       

Büyük cami direk ister

Söylemeye yürek ister

Arkadaşlar bahşiş ister

Helesa yelesa

Heyemola yusa hop


İnce burundan geçerken                   

Sırmalı sancak açarken                      

Biz doldurup biz içerken

Helesa yelesa                                    

Heyemola yusa hop


Aşağıları geze geldim

İnci mercan dize geldim

Bakın beyim size geldim

Helesa yelesa

Heyemola yusa hop 


Bir gemim var çift direkli                 

Tayfası aslan yürekli                         

Filikası çifte kürekli                          

Helesa yelesa                                    

Heyemola yusa hop


Elimde şimşir sopası                         

Olduk çocuk maskarası                     

Sonumuz mektep hocası                   

Helesa yelesa                                    

Heyemola yusa hop
 
                        

Hasan Abi geldik size

Hatırın kalmasın bize

Bahşişi çok gönder bize

Helesa yelesa                                    

Heyemola yusa hop